İyi Bir Dinleyici Olmanın Özellikleri Nelerdir?
Birçoğumuz için iyi bir dinleyici olmak, kulağa kolay gelen ama aslında pek de kolay olmayan bir şeydir. Özellikle çocukluk yıllarımızda annemizin “Beni dinlerken gözlerini bana çevireceksin!” dediği anlar, bu konudaki ilk öğreticilerimizdi. Lise yıllarında arkadaşlarımızın dertlerini dinlerken, “Beni anlıyor musun?” diye sorduklarında, o an ne hissettiğimizi bazen gerçekten anlayamıyorduk. Ama iş hayatına girmeye başladıkça ve yetişkinlik dönemiyle birlikte, iyi bir dinleyici olmanın hem ilişkilerdeki hem de profesyonel hayattaki gücünü fark ettim. Gelin, bu yazıda “İyi bir dinleyici olmanın özellikleri nelerdir?” sorusunun cevabını biraz daha derinlemesine inceleyelim.
1. Empati Kurabilmek
Bir toplantıda, patronumun çok yorulduğunu fark ettiğimde, kafamda “Bugün biraz zorlanıyor gibi” düşüncesi oluştu. Hemen iş arkadaşımın da bu konuya girmesini sağlayarak, patronumu biraz daha rahatlatmaya çalıştık. İyi bir dinleyici olmak demek, karşındaki kişiye gerçekten empati kurabilmek demek. Yani, sadece kelimeleri değil, o kelimelerin ardındaki duyguları da hissedebilmek. Empati, bazen sadece “sana nasıl yardımcı olabilirim?” demekle değil, karşındaki kişiyi anlamaya çalışmakla başlar. Bu, her ortamda karşındaki insanın daha rahat hissetmesini sağlar.
2. Sabır ve Dikkat
Çocukken, evdeki en büyük sabırsızlık anlarımın başında, annemle aramızda geçen uzun konuşmalar vardı. Annem bir konuda anlatmak istedikçe ben sabırsızlanır, “Biliyorum zaten!” diye atlar, bazen dinlemeyi bırakırdım. Ama zamanla öğrendim ki, sabırla dinlemek, karşımdaki kişinin kendini doğru ifade etmesine yardımcı olur. İyi bir dinleyici olmak, sabırlı olmayı gerektirir. Sabırlı bir dinleyici, karşısındaki kişinin düşüncelerini tamamlamasına, rahatça kendini ifade etmesine olanak tanır. Bu da daha sağlıklı bir iletişim ortamı yaratır.
Dikkat, sabırla doğrudan bağlantılıdır. Eğer dinlerken kafanız başka bir yerdeyse, karşınızdaki kişinin söyledikleri çoğu zaman kaybolur. İyi bir dinleyici, sözleri dikkatle dinler ve bunu yaparken çevresindeki her şeyden soyutlanır. İş hayatımda, mesela her gün sabahları arkadaşlarımın beni “canlı” dinlemeleri, benim de onlara her zaman daha açık ve net olabilmemi sağladı.
3. Aktif Dinleme
Aktif dinleme, en basit tanımıyla, “Sadece duymak değil, anlamak” demektir. Eğer bir arkadaşınız size derdini anlatıyorsa, ona “Hı hı, anlıyorum” deyip telefonu kenara koymak aktif dinleme değildir. Yıllar önce üniversitedeyken, ekonomi derslerinde dinlediğim hocam aktif dinlemenin gücünü şöyle anlatmıştı: “Karşınızdaki kişi, sizin söylediklerinizi sadece duymakla kalmaz, aynı zamanda anladığınızı ve ona değer verdiğinizi de hisseder.” Bu, bir insanın kendisini gerçekten duyduğunuzu anlamasının en iyi yoludur.
Aktif dinleme, bazen geri dönüp söyledikleriyle ilgili bir soru sormayı, bazen de “Bu durum sana nasıl hissettiriyor?” gibi bir duygusal yaklaşımı içerir. Bu tür bir yaklaşım, karşınızdaki kişinin yalnızca duyulmadığını, gerçekten anlaşılmaya çalışıldığını hissetmesini sağlar.
4. Beden Dilini Okumak
Bazen, karşıdaki kişi ağzından bir kelime bile çıkarmaz ama vücut dili her şeyi anlatır. Çocukluk yıllarımdan hatırladığım, annemle sohbetlerimizdeki beden dilini çözebilme becerim, aslında iyi bir dinleyici olma yolundaki ilk adımlarım oldu. Sadece sözlere değil, karşınızdaki kişinin vücut diline, mimiklerine, ses tonuna dikkat etmek de çok önemlidir. Bazen karşınızdaki kişi, yüzeyde “İyiyim” dese de, gözlerinden ya da sesinin titremesinden bir şeylerin yolunda gitmediğini anlayabilirsiniz.
İyi bir dinleyici, bu ipuçlarını fark eder ve gereken empatiyi gösterir. Örneğin, bir iş toplantısında, arkadaşınızın sürekli parmaklarını ovuşturduğunu görmeniz, onun tedirgin olduğu anlamına gelebilir. Bunu fark etmek, ona daha sakin bir ortam sunmak adına önemli bir adımdır.
5. İletişim Becerilerini Güçlendirmek
Sadece dinlemek yeterli değildir. İyi bir dinleyici olmak, aynı zamanda etkili bir şekilde cevap verebilmekle de ilgilidir. İş hayatında, bazen önemli bir müşteri görüşmesinde doğru yanıtı vermek, bazen de sadece “Bunu daha detaylı anlatır mısın?” gibi basit ama etkili bir soru sormak kadar basit olabilir. Bu, karşınızdaki kişiye “Söylediklerinizi önemsiyorum” mesajını verir.
Buna örnek olarak, bir gün ofiste bir arkadaşım bana, “Son zamanlarda çok yoğunum, işleri yetiştiremiyorum” dediğinde, ona sadece “Üzülme, çok çalışıyorsun zaten” demek yerine, “Hangi iş seni daha fazla zorluyor? Belki birlikte bir çözüm bulabiliriz” şeklinde bir cevap verdim. Bu, karşımdaki kişiye hem anlaşıldığını hissettirdi hem de bir çözüm önerisi sundu. Bu tür küçük ama anlamlı adımlar, ilişkilerin gelişmesine katkı sağlar.
Sonuç olarak
İyi bir dinleyici olmak, yalnızca kişisel ilişkilerde değil, iş hayatında da büyük bir avantaj sağlar. Empati, sabır, dikkat, aktif dinleme ve beden dili gibi unsurlar, güçlü bir dinleme becerisi geliştirmenin temel taşlarıdır. Bu özellikler, hem kariyerinizde hem de kişisel hayatınızda daha etkili iletişim kurmanıza yardımcı olur. Öyleyse, bir dahaki sefere karşınızdaki kişiyi dinlerken, sadece kulağınızla değil, tüm dikkatinizle dinlemeyi unutmayın!